Fundacja Archeologia Fotografii, ul. Chłodna 20, Warszawa
Wernisaż w czwartek 17 września o godz. 18:00, ekspozycja do 29 listopada 2026
Kuratorki: Michalina Kacperak, Kamila Kobus
Jak wiele różnych oblicz ma woda? Wystawa Fundacji Archeologia Fotografii „W płynie” zaprasza do uważnego spotkania z żywiołem, który krąży w każdym z nas.
Przywykliśmy myśleć o wodzie jak o czymś, co po prostu jest. Pijemy ją, kąpiemy się w niej i korzystamy z niej każdego dnia. Jest z nami tak często, że przestajemy ją zauważać.
Wystawa „W płynie” zaprasza, by spojrzeć na wodę inaczej. Nie tylko jak na coś, bez czego nie możemy żyć, ale jak na bohaterkę opowieści. To żywioł, który tworzy krajobrazy i jest częścią każdego z nas. Płynie w ludziach, zwierzętach, roślinach. Obecna jest nawet w fotografii. Niezbędna do wywoływania zdjęć, tak jak do funkcjonowania wszystkich organizmów. Chociaż woda wydaje się niezmienna i stała w naszych życiach, coraz częściej przypomina nam, że nie jest niewyczerpywalna.
Nie chcemy opowiadać o wodzie za pomocą liczb i alarmujących raportów. Wierzymy, że troska zaczyna się od zachwytu. Kiedy naprawdę coś dostrzegamy, łatwiej nam o to zadbać. Dlatego „W płynie” jest przede wszystkim zaproszeniem do uważnego spotkania z wodą.
Czuła opowieść o wodzie
Woda nie jest tylko tematem wystawy. Łączy wszystkie prace, prowadzi opowieść o nich.
Rozmywa granice między naturą i kulturą, między tym, co ludzkie i pozaludzkie. Łączy fotografię, rzeźbę, instalację i działania warsztatowe. Na wystawie spotykają się trzy spojrzenia na ten sam żywioł.
Lucjan Demidowski wnosi perspektywę artysty, który od dekad obserwuje naturę.
Jego fotografie rozmywają granice między tym, co rzeczywiste, a tym, co pozorne. Często stosuje lustra. Ich odbicia zmieniają krajobraz. Staje się on płynny i niejednoznaczny. To obrazy pełne zachwytu nad przyrodą, ale także zapis świata, który odchodzi na naszych oczach.
Prace Julii Klewaniec opowiadają o wodzie obecnej w naszej codzienności. Wodzie oczyszczanej, filtrowanej i zamykanej w plastikowych butelkach. Człowiek próbuje nadać jej kształt i podporządkować ją swoim potrzebom. Jednak woda wciąż wymyka się tym wysiłkom. Wypływa poza wyznaczone granice i formy, a razem z nią rozpływa się sama artystka w czułych wyznaniach miłości do niej.
Pamela Bożek przypomina, że jesteśmy częścią natury, a nie stoimy obok niej. Jej rzeźbiarskie prace zostały stworzone specjalnie na wystawę. Pokazują, że wody nie da się zatrzymać ani mieć tylko dla siebie. Łącząc elementy przyrody z wytworami człowieka, artystka opowiada o trosce, współistnieniu i odpowiedzialności za wspólny świat.
Choć każda z tych opowieści jest inna, razem tworzą wspólny portret wody.
Edukacja przez zachwyt
Ważną częścią przygotowań do wystawy były warsztaty prowadzone przez artystkę Pamelę Bożek z osobami z warszawskich szkół - Akademii Dobrej Edukacji im. gen. J. Sowińskiego, Szkoły Podstawowej DobraTU im. Tosi Kozłowskiej - oraz Wielokulturowej Grupy Artystycznej działającej przy Teatrze Lalek Guliwer. Zajęcia nie były dodatkiem do projektu. Pomogły nadać kierunek całej wystawie.
Podczas wspólnej pracy dzieci zadawały pytania, dzieliły się skojarzeniami i pomagały nam spojrzeć na wodę z nowej perspektywy. To dzięki nim jeszcze wyraźniej zobaczyłyśmy, że wszystkie wątki wystawy prowadzą do jednej bohaterki.
Pamela Bożek nazywa takie podejście „edukacją przez zachwyt”. Wierzy, że troska o przyrodę rodzi się z ciekawości i bliskiego poznawania świata, a nie ze strachu. Dlatego dzieci nie są tu tylko odbiorcami. Są także współtwórcami wystawy, a wykonane przez nie prace stanowią część ekspozycji.
Doświadczyć wystawy różnymi zmysłami
„W płynie” to wystawa nie tylko do oglądania. Może być doświadczana na wiele sposobów - poprzez dotyk, słuch i zapach. Specjalnie na wystawę studio zapachowe molanné, współtworzone przez Martynę Oleszczak oraz Annę Cendrowską, stworzyło autorskie kompozycje zapachowe. Nie są one dodatkiem do prac Lucjana Demidowskiego, Julii Klewaniec, Pameli Bożek i dzieci. To osobne dzieła, które opowiadają własne historie i prowadzą zwiedzających przez ekspozycję tak samo jak fotografie oraz instalacje.
Wystawa została przygotowana z myślą o dzieciach i dorosłych. Wszystkie opisy i teksty do wystawy przygotowałyśmy w prostym języku, łatwym do zrozumienia. Chcemy, żeby była prosta, zrozumiała i dostępna dla każdego. Nie trzeba znać się na sztuce, żeby ją odczuwać.
Wystarczy ciekawość i gotowość, aby na chwilę się zatrzymać i spojrzeć na wodę inaczej.
☛ Pamela Bożek – artystka, edukatorka przyrodnicza i przewodniczka kąpieli leśnych, doktora sztuki, absolwentka wydziału rzeźby Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. W swojej pracy porusza tematy związane z solidarnością, opieką, dostępnością i równością ludzi i istot należących do innych gatunków. Opowiadając historie o wspólnocie, relacjach i spotkaniach, współpracuje z osobami, które mają doświadczenie migracji, opieki nad bliskimi i osobami z niepełnosprawnościami, korzysta też z własnego doświadczenia bycia Osobą Opiekującą Się Osobą z Niepełnosprawnością. Mieszka i pracuje na przygranicznej, mazurskiej wsi, gdzie prowadzi gościnne, permakulturowe gospodarstwo.
Laureatka Nagrody Sztuki im. Marii Anto i Elsy von Freytag-Loringhoven, stypendystka MKiDN, Fundacji Gessel dla Zachęty, Programu Solidarnościowego Krytyki Politycznej. Współtworzy dział dostępności Zachęty – Narodowej Galerii Sztuki w Warszawie, gdzie od 2024 roku, razem z Emilią Rudzką współprowadzi program „Własne Pokoje” - pierwszy w Polsce program dla Osób Opiekujących Się i Osób z Niepełnosprawnościami z indywidualną asystencją osobistą. Jej prace oraz prace stworzone razem z zaproszonymi do współpracy osobami były prezentowane między innymi w Galerii Arsenał w Białymstoku, Galerii Miejskiej Arsenał w Poznaniu, Centralnym Muzeum Włókiennictwa w Łodzi, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, Centre for Heritage, Arts and Textile w Hong Kongu, Muzeum Kode w Bergen, Bermondsey Project Space w Londynie. Wystawa „Wyprawy nie będzie” w Galerii Aspekty została wyróżniona nagrodą specjalną Fundacji Sztuki Polskiej ING. Więcej na Instagramie: .../pamela_bozek
☛ Lucjan Demidowski – fotograf, artysta konceptualny i jeden z najważniejszych przedstawicieli polskiej fotografii konceptualnej. Od lat 60. związany z lubelskim środowiskiem artystycznym, od 1971 roku członek Związku Polskich Artystów Fotografików. W swojej twórczości bada naturę obrazu fotograficznego, proces percepcji oraz relacje między fotografią, obiektem i przestrzenią. Jego charakterystyczne cykle poświęcone są m.in. kamieniom, lustrom, konarom drzew oraz iluzji obrazu, a realizacje często przyjmują formę intermedialnych i performatywnych działań wystawienniczych.
W latach 70. zrealizował przełomowe wystawy, takie jak Autoportret, Ogród, Rzeczywiste–pozorne czy Transfiguracje, które ugruntowały jego pozycję jako jednego z pionierów eksperymentalnej fotografii w Polsce. W swojej praktyce rozwija również ideę „archeologii fotografii”, gromadząc i twórczo przetwarzając archiwa obrazów, faktur oraz odnalezionych przedmiotów. Równolegle przez dekady dokumentował życie artystyczne Lublina, tworząc wyjątkowy zapis lokalnego środowiska kultury. Od 2024 roku współpracuje z Fundacją Archeologia Fotografii, która opracowuje i udostępnia jego archiwum w Wirtualnym Muzeum Fotografii. Więcej na stronie FAF oraz prace w zbiorach Muzeum : fotomuzeum.faf.org.pl
☛ Julia Klewaniec – artystka, fotografka, animatorka kultury i art directorka. Ukończyła fotografię w Szkole Filmowej w Łodzi. Wraz z grupą twórców prowadzi Fundację Picture Doc. Współpracuje z wielokulturowym środowiskiem artystycznym w Warszawie.
Jej debiutancki projekt „Silent Racism” był prezentowany m.in. na międzynarodowych wystawach w Łodzi, Kopenhadze czy Turynie. Została wybrana przez Fotofestiwal w Łodzi do Futures Talents. Uczestniczka grupowej wystawy „On the Verge”, której towarzyszącą publikację wydało wydawnictwo VOID. Laureatka konkursu Pix.House „Talent Roku 2022”, czego efektem była publikacja „Silent Racism” zaprojektowana przez Krzyśka Orłowskiego.
Z pracą „Recent” uczestniczyła w grupowej wystawie „Villa Polonez” w Instytucie Polskim w Paryżu, prezentowanej w programie głównym Paris Photo i Photo Days w 2024 roku.
Wspólnie z Maćkiem Bernasiem i Miłoszem Kowalewskim tworzy pokazy fotografii dla festiwali i instytucji takich jak Jeu de Paume, Fotofestiwal w Łodzi, Instytut Polski w Paryżu, Muzeum Warszawy, Martin Parr Foundation czy FOTODOK. W 2026 roku była rezydentką Fundacji Casa Planas w Palmie na Majorce, gdzie rozwijała część projektu „I’m So Blue” w ramach programu „ReSide” Instytutu Adama Mickiewicza.
Jej praktyka artystyczna koncentruje się na badaniu współczesnego społeczeństwa, relacji, kultury, języka i środowiska, ze szczególnym uwzględnieniem codziennych mechanizmów oraz ich przyczyn i konsekwencji. Jej głównym medium jest fotografia, choć w swojej twórczości sięga również po obiekty, wideo i rysunek. Strona autorska: klewaniec.pl Instagram: instagram.com/klewaniec
Fundacja Archeologia Fotografii od kilkunastu lat ratuje, porządkuje i ożywia dorobek polskich fotografów i fotografek. Założona w 2008 roku, opiekuje się dziś archiwami kilkunastu wybitnych twórców i twórczyń. Każde z nich przechodzi staranną, wieloetapową opiekę – od selekcji i opracowania, przez digitalizację, po udostępnienie w sieci. Dzięki temu w Wirtualnym Muzeum Fotografii każdy może bezpłatnie przeglądać ponad 88 tysięcy zdigitalizowanych zdjęć, negatywów i dokumentów – to jeden z największych tego typu zbiorów w Polsce. FAF to jednak nie tylko archiwum. To także galeria sztuki, ośrodek badań i przestrzeń spotkań. Fundacja organizuje wystawy, warsztaty, wykłady i oprowadzania, a także publikuje albumy i książki poświęcone historii i teorii fotografii. Jej działania łączą troskę o dziedzictwo z odważnym spojrzeniem w przyszłość medium.
