Galeria Fotografii FORMATY, pierwsze piętro w Kamienicy Deskurów, ul. Rynek 15, Radom 
Wernisaż w czwartek 19 listopada o godz. 18:00, ekspozycja do 20 grudnia 2026 
Organizatorzy: Fundacja Sztuk Wizualnych Gloria Lucas, Kolektyw FORMATY 
Partner: Centrum Organizacji Pozarządowych w Radomiu 
Kuratorki: Małgorzata U. Golińska, Marzena Jaworska 
Patronat nad galerią: Związek Polskich Artystów Fotografików 
Partner medialny: Portal „Kultura i Sztuka"

W fotografii istnieje rzeczywistość tak subtelna,
że staje się bardziej realna niż rzeczywistość.
Alfred Stieglitz

Pałac. Poetyka fragmentu
Są miejsca, które trwają dłużej niż ich mieszkańcy. Choć zmieniają się ich funkcje, a kolejne pokolenia odchodzą, przestrzeń zachowuje ślady minionego świata. Osadzają się one w przedmiotach, na ścianach, w fakturze zniszczonych powierzchni, w świetle wpadającym przez okna i w ciszy pustych pomieszczeń. To właśnie w tych pozornie nieistotnych detalach zapisuje się historia miejsca – ukryta i fragmentaryczna, wymagająca uważnego spojrzenia.
„Ślady” – cykl czarno-białych fotografii Radka Jaworskiego – powstał we wnętrzach pałacu rodziny Thetschlów w Jaszczurowej, niedaleko Wadowic, w szczególnym momencie jego historii. W 2004 roku budynek przestał pełnić funkcję mieszkalną, a jego dotychczasowi użytkownicy – wychowankowie i pracownicy Domu Dziecka – opuścili budynek. Równocześnie w jego otoczeniu trwały prace związane z budową zbiornika wodnego na rzece Skawie. Zmianom podlegał nie tylko krajobraz, lecz także sama przestrzeń pałacu, stopniowo uwalniana od codziennej obecności człowieka i poddawana działaniu czasu. Pomiędzy dawnym przeznaczeniem a niepewną przyszłością ujawniła się jego tajemnicza, melancholijna aura.
Opuszczone wnętrza stały się dla fotografa inspiracją do stworzenia wizualnego, poetyckiego eseju. Pustka widoczna na zdjęciach nie jest jednak najważniejsza. Istotniejsza okazuje się nieobecność człowieka, odczuwalna w pozostawionych przedmiotach, śladach dawnego użytkowania i materii naznaczonej upływem czasu. Kartka z kalendarza, elementy wyposażenia czy okna piwniczne zasłonięte jesiennymi liśćmi przywołują ślady obecności jego dawnych mieszkańców. Nie opowiadają konkretnej historii, lecz pozwalają wyobrazić sobie tych, którzy niegdyś byli częścią tego miejsca.
Pałac nie jest przy tym przestrzenią całkowicie pustą. W jego wnętrzach schronienie znajdują ptaki i dzikie zwierzęta. Dawne funkcje ustępują nowym, a miejsce, które opuścił człowiek, staje się częścią nieustannego procesu przemiany. To, co wydaje się końcem pewnej historii, okazuje się kolejnym etapem istnienia.
Jaworski cierpliwie i z niezwykłą wrażliwością przygląda się temu, co kruche, niepozorne i łatwe do przeoczenia. Subtelna gra światła i cienia, miękkość rysunku, zamglenie konturów oraz nieoczywiste kadry nadają fotografiom melancholijny, niekiedy niemal senny charakter. Fragmenty architektury i zwyczajne przedmioty nabierają nowych znaczeń, a rzeczywistość odsłania swój tajemniczy wymiar.
Narracja zbudowana jest z detali – niewielkich wycinków rzeczywistości. Poetyka fragmentu staje się sposobem poznawania miejsca, a fotografia czymś więcej niż zapisem tego, co widzialne.
Wyzwala emocje, pozostawiając przestrzeń dla własnych odczuć i interpretacji.
W prezentowanym cyklu ujawnia się również genius loci – duch miejsca, jego niepowtarzalna atmosfera i tożsamość, kształtowane przez historię, obecność dawnych mieszkańców i upływ czasu. Choć ludzie odeszli, pozostawione przez nich ślady nadal współtworzą przestrzeń.
Fotografie Radka Jaworskiego zapraszają do zatrzymania się i uważnego spojrzenia. Pozwalają dostrzec piękno w tym, co przemijające, i odnaleźć ślady życia tam, gdzie na pierwszy rzut oka pozostała jedynie pustka. To opowieść o miejscu, które trwa, choć nieustannie się zmienia, i o pamięci, która potrafi przetrwać w najdrobniejszych szczegółach.
Marzena Jaworska historyk sztuki Muzeum Niepodległości w Warszawie

Radek Jaworski, (ur. 1970 we Wrocławiu) – fotograf, fotoreporter i autor projektów artystycznych. Absolwent kulturoznawstwa na Uniwersytecie SWPS w Warszawie oraz Warszawskiej Szkoły Fotografii, gdzie uzyskał dyplom w Pracowni Fotografii Kreacyjnej pod kierunkiem prof. Wojciecha Prażmowskiego.
Jest członkiem Związku Polskich Artystów Fotografików w Okręgu Warszawskim, Stowarzyszenia Autorów ZAiKS oraz fotoreporterem Polskiej Agencji Fotografów FORUM.
Fotografią zajmuje się od końca lat 80. XX wieku. Specjalizuje się w fotografii artystycznej, reportażowej, dokumentalnej i krajobrazowej. W swojej twórczości koncentruje się na relacjach między człowiekiem, przestrzenią i naturą, tworząc obrazy o silnym ładunku refleksyjnym i estetycznym. Jego fotografie podejmują tematykę pamięci, przemijania oraz śladów obecności i nieobecności człowieka w krajobrazie miejskim i naturalnym. Unika dosłowności, poszukując subtelnych, malarskich ujęć, w których dokument spotyka się z poetycką interpretacją rzeczywistości. Twórczość Radka Jaworskiego wyróżnia połączenie wrażliwości estetycznej z dokumentalną uważnością. Jego fotografie, często realizowane w czerni i bieli, cechują się oszczędnością środków wyrazu i minimalistyczną formą.
Obok działalności artystycznej aktywnie uczestniczy w życiu kulturalnym. Angażuje się w organizację i współtworzenie wydarzeń artystycznych oraz projektów związanych z fotografią i kulturą wizualną. Pełnił funkcje w organizacjach twórczych i społecznych, współpracując z instytucjami kultury oraz środowiskiem artystycznym. Jako kurator i animator kultury wspiera inicjatywy promujące fotografię, edukację artystyczną oraz dialog wokół współczesnych praktyk wizualnych.
Jest autorem fotografii wykorzystanej na znaczku pocztowym, wydanym przez Pocztę Polską w 2010 roku, z okazji „Roku Chopinowskiego”.

Dołącz do wydarzenia na Facebooku