Autor tekstu: Darek Kanak
12 sierpnia 2025 weszły w życie zmiany w ustawie „O obronie Ojczyzny”,
które ograniczają wcześniej wprowadzony zakaz fotografowania tylko do obiektów
zarządzanych przez wojsko lub różnego rodzaju służby państwowe.
Ustawa z dnia 11 marca 2022 roku „O obronie Ojczyzny” (Dz. U. 2022 poz. 655) wprowadzała do użycia dwa zwroty, które mogły wszystko regulować nic nie znacząc jednocześnie: „infrastruktura krytyczna” i „szczególnie ważne dla obronności kraju”. Wprowadzały one de facto cenzurę na zdjęcia i wszelkie inne sposoby utrwalania obrazu.
Preambuła ustawy jak zawsze była poważna: „W trosce o bezpieczeństwo naszej Ojczyzny, kierując się konstytucyjnym obowiązkiem Jej obrony nałożonym na każdego obywatela Rzeczypospolitej Polskiej oraz pragnąc zagwarantować wszystkim, którzy realizują ten obowiązek, jak najlepsze warunki, w szczególności żołnierzom, którzy pełnią służbę wojskową dla dobra Rzeczypospolitej Polskiej, a od których służba ta wymaga zdyscyplinowania, lojalności i poświęcenia, stanowi się, co następuje:...”
Stan ten trwał na szczęście tylko lub aż kilka miesięcy.
Zmiany w ustawie „O obronie Ojczyzny” weszły w życie 12 sierpnia br. (Dz.U. 2025 poz. 432) i dotyczą przede wszystkim obiektów oznaczonych jako szczególnie ważne dla obronności kraju. Wcześniejsze przepisy obejmowały aż 25 tys. takich miejsc, w tym infrastrukturę krytyczną. Wątpliwości budziły zasady ich oznaczania oraz zgodność nowych regulacji z Konstytucją. Wprowadzone zakazy groziły grzywną lub aresztowaniem za ich naruszenie, co szeroko krytykowały organizacje społeczne. Protesty wywołały dyskusję w sprawie nadużyć, związanych ze ścisłą kontrolą obywateli, np. sprawdzanie urządzeń elektronicznych przez policję. Przypadkowe nagrywanie kamerą samochodową przejazdu obok infrastruktury krytycznej, np. przejazd przez most, groziło więzieniem.
Nowe przepisy ograniczają zakaz fotografowania tylko do wybranych obiektów, które faktycznie znajdują się pod zarządem armii lub służb specjalnych. Mowa tutaj między innymi o jednostkach wojska, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Służbach Kontrwywiadu Wojskowego i Straży Granicznej. Zakaz będzie obowiązywał wyłącznie w przypadku miejsc oznaczonych specjalnym znakiem. Dowódca jednostki lub kierownik placówki decyduje o zastosowaniu oznakowania, kierując się odpowiednimi procedurami.
Tu istotna uwaga, zakaz fotografowania – filmowania obowiązuje tylko wtedy gdy ten, a nie inny znak znajduje się w miejscu widocznym. Nie mają mocy prawnej wszelkie inne znaki w których są przekreślone piktogramy aparatów czy napisy.
„Znak zakazu fotografowania stanowi biała tablica w kształcie kwadratu o boku 60 cm, z czerwoną obwódką o szerokości 3,35 cm, z umieszczonym na górze napisem „ZAKAZ” złożonym z liter w czarnym kolorze o wysokości 7,45 cm oraz z umieszczonym pod nim napisem „FOTOGRAFOWANIA” złożonym z liter w czarnym kolorze o wysokości 3,35 cm, z umieszczonymi poniżej na środku trzema czarno-białymi rysunkami na białym tle obrazującymi aparat fotograficzny, kamerę oraz telefon komórkowy, znajdującymi się w trzech okręgach o średnicy 16 cm, z czerwoną obwódką o szerokości 1,5 cm, przekreślonymi po skosie od lewej górnej części okręgu do prawej dolnej części okręgu czerwoną linią o szerokości 1,5 cm. Pod rysunkami umieszcza się napisy w czterech językach obcych złożone z liter w czarnym kolorze o wysokości 2,24 cm, będące tłumaczeniem napisu „ZAKAZ FOTOGRAFOWANIA” na język angielski, niemiecki, rosyjski i arabski”.
Zmiana ustawy pozwala rejestrować chronione obiekty jako element otoczenia na zdjęciach krajobrazowych, z monitoringu lub podczas wydarzeń publicznych, np. imprezy masowe. Zniesiono także ograniczenia dotyczące fotografowania przedstawicieli delegacji zagranicznych oraz wykonywania zdjęć i nagrań w celach inwestycyjnych, marketingowych czy kontrolnych.
Nie można fotografować!
Przepisy mówiące o zakazie fotografowania obejmują obiekty, które faktycznie są zajmowane przez wojsko albo służby specjalne:
• Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego,
• Agencję Wywiadu,
• Służby Kontrwywiadu Wojskowego,
• Służby Wywiadu Wojskowego,
• Centralnego Biura Antykorupcyjnego,
• Straż Graniczną,
• Służby Ochrony Państwa,
• Państwową Straż Pożarną,
• Służbę Więzienną,
• Straż Marszałkowską,
• Krajową Administrację Skarbową,
• jednostki organizacyjne podległe ministrowi obrony narodowej i nadzorowane przez niego,
niewchodzące w skład Sił Zbrojnych,
• organy władzy i administracji rządowej, instytucje państwowe, organy samorządu terytorialnego
oraz inne jednostki organizacyjne
Zmienione przepisy zniosły karę aresztu jako formę sankcji za złamanie zakazu fotografowania.
W zamian przewidziano jedynie grzywny, które określono na poziomie od 5 tys. do 20 tys. zł.
