Wystawa w ramach festiwalu Wilno w Gdańsku 2025 - ze zbiorów fotograficznych 
Gdańskiej Galerii Fotografii MN w Gdańsku oraz Muzeum Etnograficznego iw Toruniu. 
Plac przed wejściem do Instytutu Kultury Miejskiej, Targ Rakowy 11, Gdańsk 
Wernisaż i wydarzenia w piątek 3 października, ekspozycja do 2 listopada 2025 
Kuratorka: Maja Bieńkowska. Współpraca: Małgorzata Taraszkiewicz-Zwolicka

Muzeum Narodowe w Gdańsku zaprasza do wzięcia udziału w wydarzeniach towarzyszących otwarciu wystawy plenerowej „Zgiełk i światło jarmarków wileńskich” ze zbiorów fotograficznych Działu Gdańskiej Galerii Fotografii Muzeum Narodowego w Gdańsku oraz Muzeum Etnograficznego im. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu.

3 października 2025 (piątek)
➤ godz. 17:00 – wykład  „Wileńskie kiermasze, jarmarki i odpusty na fotografiach Bolesławy i Edmunda
    Zdanowskich”; prowadzenie: dr Justyna Słomska-Nowak – etnolożka i muzealniczka, kustosz
   dyplomowany, kierowniczka Działu Gospodarki, Rzemiosł i Architektury, Muzeum Etnograficzne
   im. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu
Wykład będzie opowieścią o międzywojennym Wilnie i jego słynnych kiermaszach – Kaziukach, Janukach, Pietrukach – wspaniale sportretowanych przez małżeński duet Bolesławę i Edmunda Zdanowskich. W zbiorach Muzeum Etnograficznego w Toruniu znajduje się blisko 500 fotografii Zdanowskich, których tematem jest miasto, architektura, kościoły, pejzaże czy portrety.

➤ godz. 18:00 – wernisaż wystawy plenerowej „Zgiełk i światło jarmarków wileńskich”
    wraz z oprowadzaniem kuratorskim; prowadzenie: Maja Bieńkowska, kuratorka z Muzeum Narodowego
    w Gdańsku.
Wykład oraz oprowadzanie będą tłumaczone na Polski Język Migowy (PJM).

    Wstęp wolny – nie obowiązują zapisy.
➤ W niedzielę 5 października 2025 o godz. 15:00 – dodatkowe oprowadzanie kuratorskie
    Mai Bieńkowskiej po wystawie.

„Zgiełk i światło jarmarków wileńskich”. Plenerowa wystawa fotografii
W Europie jarmarki od średniowiecza były wydarzeniami, w których handel splatał się z kulturą, zabawą i towarzyskim życiem mieszkańców miast. Zarówno w Wilnie, jak i w Gdańsku ta tradycja przetrwała do dziś. W Wilnie jarmarki odbywały się corocznie z okazji święta patronów parafii: św. Kazimierza, św. Jerzego, św. Jana oraz św. Piotra i Pawła. Początkowo trwały jeden dzień i zlokalizowane były wokół kościołów, jednak wraz z upływem czasu, rozrastały się na okoliczne uliczki, a świętowanie trwało kilka dni, stając się wydarzeniem o wyjątkowej randze społecznej.
Jarmark św. Kazimierza (Kaziuki) oraz św. Piotra i Pawła (antokolski) były największymi kiermaszami, na które przybywali mieszkańcy wsi i okolicy. Jarmarki świętojański i świętojerski miały bardziej miejski charakter. Na wszystkich można było zobaczyć wystawiane przez lokalnych rzemieślników, rolników i twórców ludowych podobne towary, lecz każdy z jarmarków wyróżniał się swoim własnym charakterem związanym z patronującym mu świętym.
Pierwszy odbywający się po zimie, jarmark Kaziukowy słynął z wyrobów z drewna, wikliny, towarów garncarskich, tkactwa, obwarzanków i pierników, zwłaszcza w kształcie serc. Na jarmarku świętojerskim prym wiodły rośliny –  kwiaty doniczkowe, ale też bulwy, kłącza, nasiona, sadzonki, krzewy i drzewka owocowe, jako że święty Jerzy był nie tylko patronem rycerzy i żołnierzy, ale także rolników. Podobnie było na jarmarku świętojańskim, na którym można było nabyć zioła, przyprawy, warzywa, nalewki lecznicze, ale też takie osobliwości jak zasuszone skóry żmij. Na jarmarku św. Piotra i Pawła dominowały płótno i tkaniny, wyroby rymarskie oraz akcesoria jeździeckie.
Pomiędzy straganami przewijali się sprzedawcy i kupujący, tworząc barwny i gwarny krajobraz miejskiego święta. Spragnieni mogli napić się kawy, herbaty z samowaru, lemoniady lub piwa, a głodni nasycić się przy straganach z lokalnymi przysmakami. Słychać było rozmowy, śmiechy, nawoływania przekupek, dźwięki instrumentów muzycznych i piszczących zabawek. W pobliżu można było skorzystać z atrakcji –  pojeździć na karuzeli, postrzelać na strzelnicy lub zagrać na loterii. Obecni na miejscu fotografowie rejestrowali nie tylko wydarzenia, ale i obyczaje, relacje społeczne i stosunek do zwierząt, które były przedmiotem handlu. Stroje świadczące o tożsamości i statusie handlujących i kupujących, wyraz ich twarzy wiele mówią nam dziś o sytuacji nierówności społecznych początku XX wieku.
Wileńskie jarmarki były czymś więcej niż cyklicznym miejscem handlu – były jednymi z ważniejszych wydarzeń religijnych i społeczno-kulturalnych Wilna. Zatrzymane w kadrze chwile opowiadają o tradycji pełnej zapachów, smaków, kolorów i wielokulturowości wileńskich uliczek i placów.
Prezentowane fotografie ze zbiorów Muzeum Narodowego w Gdańsku oraz Muzeum Etnograficznego im. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu pozwalają zajrzeć do tego świata – minionego, lecz wciąż żywego w pamięci i obrazie.