Obraz rozszerzony: fotografia jako przestrzeń konceptualna AR/3D
Galeria Katowice, Związek Polskich Artystów Fotografików Okręg Śląski, ul. Dąbrowskiego 2
Wernisaż w środę 2 września o godz 18:30, ekspozycja do 2 października 2026
Kurator: dr Kamil Myszkowski
Obraz rozszerzony
Fotografia od początku swojego istnienia pozostaje medium szczególnie związanym z pamięcią. Rejestruje to, co było, zatrzymuje fragment rzeczywistości i nadaje mu status śladu. Jednocześnie jednak każdy fotograficzny obraz jest wyborem: kadrem wyciętym z ciągłości świata, który coś pokazuje,
a coś pozostawia poza swoim polem widzenia. W projekcie „Cienie obecności – pamięć czasu. Obraz rozszerzony: fotografia jako przestrzeń konceptualna AR/3D” Krzysztof Strzoda podejmuje próbę przekroczenia tej granicy. Nie rezygnuje z fotografii, lecz sprawdza, co może się wydarzyć, kiedy klasyczny obraz przestaje być zamkniętą powierzchnią i zaczyna funkcjonować jako przestrzeń.
Punktem wyjścia pozostaje fotografia – zakotwiczona w konkretnej rzeczywistości i dokumentująca miejsca, których materialna forma jest świadectwem przemian Górnego Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego. Ruiny, przestrzenie poprzemysłowe, dawna infrastruktura kolejowa, kamienice, miejsca zachowane, przekształcone lub poddane rewitalizacji tworzą szczególny pejzaż regionu. Nie jest to jednak pejzaż rozumiany wyłącznie jako widok. To krajobraz pamięci: zapis kolejnych warstw pracy, przemysłu, rozwoju, degradacji i przemiany. Górny Śląsk staje się w projekcie nie tylko miejscem realizacji fotografii, lecz jego zasadniczym bohaterem – regionem, którego transformacja dokonuje się na naszych oczach.
W tym sensie eksperyment Strzody zbiega się z przemianą samego fotografowanego świata. Industrialne Górny Śląsk i Zagłębie Dąbrowskie przechodzą od modelu opartego na ciężkim przemyśle i infrastrukturze produkcyjnej ku rzeczywistości, której przyszły kształt wciąż pozostaje otwarty. Dawne funkcje zanikają, inne zostają zachowane, przekształcone albo zastąpione nowymi. Zmienia się nie tylko przestrzeń, ale także sposób, w jaki ją postrzegamy i zapamiętujemy. To właśnie w tej szczelinie pomiędzy przeszłością, teraźniejszością i przyszłością lokuje się projekt Strzody.
Fotografia bazowa zachowuje swoją dokumentalną moc: przedstawia istniejące miejsca i rzeczy.
Jednak na tym działanie artysty się nie kończy. Obraz zostaje rozszerzony o warstwy rzeczywistości cyfrowej oraz elementy przestrzenne wykonane w technologii 3D. AR nie jest tutaj technologicznym efektem specjalnym, lecz kolejnym poziomem obrazu – warstwą, która może przywołać nieobecną przeszłość, dopowiedzieć historię miejsca albo poddać teraźniejszość reinterpretacji. Z kolei obiekty 3D wydobywają wybrane motywy poza płaszczyznę fotografii, czyniąc z nich materialne przedłużenie obrazu. Fotografia przestaje więc być wyłącznie powierzchnią, na którą patrzymy. Staje się obiektem, przestrzenią i interfejsem.
Tym samym Krzysztof Strzoda tworzy dzieła intermedialne – sytuujące się pomiędzy fotografią, instalacją, obrazem cyfrowym, obiektem przestrzennym i doświadczeniem interaktywnym. Ich odbiór wymaga od widza czegoś więcej niż tradycyjnego aktu patrzenia. Aby zobaczyć pełnię obrazu, trzeba wykonać gest, użyć urządzenia, uruchomić dodatkową warstwę. Widz nie pozostaje już wyłącznie obserwatorem, staje się uczestnikiem procesu ujawniania znaczeń. Fotografia otrzymuje zatem nowy wymiar czasowy: obraz nie tylko istnieje, ale może się wydarzyć.
„Cienie obecności – pamięć czasu” można potraktować jako eksperyment dotyczący nie tylko nowych technologii, ale również przyszłości samego medium. Strzoda, który wcześniej konsekwentnie rozwijał język pejzażu, fotografii natury i tradycyjnych technik fotograficznych, w tym platynotypii, nie odrzuca swojego dotychczasowego doświadczenia. Rozszerza je. Przechodzi od obrazu zamkniętego ku obrazowi otwartemu, od fotografii jako końcowego rezultatu ku fotografii jako początkowi procesu.
W tym procesie przemieniają się także Górny Śląsk i Zagłębie Dąbrowskie. Regiony, które przez dekady kształtowane były przez przemysł, stają się przestrzeniami negocjowania własnych pamięci i przyszłości. Fotografie Strzody nie próbują tej transformacji jednoznacznie ocenić. Raczej zatrzymują ją w momencie przejścia i pytają, co powinno zostać zachowane, co może zostać przekształcone, a co nieuchronnie zniknie. Rozszerzony obraz staje się tym samym metaforą: podobnie jak Górny Śląsk i Zagłębie Dąbrowskie, nie są już tym, czym były, ale nie stały się jeszcze czymś ostatecznie określonym.
Przyszłość fotografii może zatem nie polegać na porzuceniu jej klasycznych właściwości, lecz na ich rozszerzeniu. Fotografia może nadal być śladem, dokumentem i obrazem, ale równocześnie może stać się obiektem, przestrzenią, interfejsem i doświadczeniem. W pracach Krzysztofa Strzody właśnie ta możliwość staje się przedmiotem artystycznego eksperymentu. Obraz nie kończy się na krawędzi fotografii.
To, co znajduje się poza nią, może być równie ważne jak to, co zostało zatrzymane w kadrze.
dr Kamil Myszkowski - Kurator wystawy
Krzysztof Strzoda
Artysta fotograf, twórca audiowizualny i interdyscyplinarny. Członek ZPAF w Okregu Śląskimi i Fotoklubu RP. Tworzy subiektywne obrazy inspirowane naturą (pejzaże górskie i in.), przestrzenią miejską i architektoniczną, fotografię niefiguratywną i konceptualną.
Interesuje go struktura, rytm i forma przestrzeni - szczególnie w ujęciu minimalistycznym i symbolicznym. Tworząc fotograficzne prace interdyscyplinarne w połączeniu z AR lub 3D i audiowizualne foto-filmy wykorzystuje intermedialny efekt synergii. Prowadzi również badania i działania twórcze wykorzystując historyczne unikatowe techniki szlachetne platynotypii i kalitypii. Realizuje głównie projekty krótko i długoterminowe.
