Defabryka, ul. Duchnicka 3, Warszawa 
Wernisaż w czwartek 11 września o godz. 19:00, ekspozycja do 19 października 2025 
Kuratorka wystawy: Izabela Rogala 
Patronat honorowy: Ambasada Namibii, Marszałek Województwa Mazowieckiego

Sztuka z empatią – głos dla zwierząt
„Psyche” to nie tylko cykl fotograficzny, ale wielowymiarowy projekt, który Monika Wanat rozwija od2014 roku, podróżując po świecie i dokumentując życie dzikich zwierząt z niezwykłą wrażliwością. Jej obiektyw nie służy klasycznemu dokumentowi przyrodniczemu – to medium empatii, poprzez które artystka przywraca podmiotowość istotom nie-ludzkim.
– „Fotografuję zwierzęta z takim samym podejściem, jak ludzi – nie po to, by je uczłowieczyć, lecz by podkreślić ich indywidualność” – mówi artystka. – „Tam, gdzie jest troska, jest miłość; tam, gdzie jest miłość, jest żałoba; tam, gdzie jest żałoba, są uczucia, a tam, gdzie są uczucia – jest osoba”.
To właśnie ten sposób myślenia przenika cały projekt „Psyche” – jego sercem jest próba spojrzenia na świat z perspektywy innych gatunków, poza dominującym, antropocentrycznym spojrzeniem. Prace Wanat to swoisty wizualny manifest: pełen ciszy, uważności i szacunku dla emocjonalności innych istot.
Między fotografią a nauką
Monika Wanat łączy artystyczną intuicję z naukową rzetelnością – z wykształcenia jest również badaczką, a jej projekty artystyczne powstają na przecięciu humanistyki, biologii i etologii. Jednym z przykładów tej synergii jest fotografia Looking forward III (2022), dokumentująca społeczne relacje zebr. Obraz ten koresponduje z najnowszymi badaniami opublikowanymi w 2025 roku, które dowodzą, że zmiany klimatyczne wpływają na zacieśnianie więzi społecznych wśród tych zwierząt. Samce, spotykając osobniki spoza swojego stada, angażują się w złożone rytuały powitania – to strategia ochrony i wspólnego przetrwania. – „Zebry w obliczu zmian klimatu potrafią współdziałać, nawet jeśli nie pochodzą z tego samego stada. Bez deklaracji, planów i debat – po prostu działają razem. Dla nas to lekcja.” – mówi Wanat. Takich opowieści – jednocześnie poetyckich i naukowo udokumentowanych – na wystawie „Psyche” znajdziemy znacznie więcej. Każda praca niesie za sobą głębszy kontekst i zaprasza do refleksji nad relacją człowieka z przyrodą.
Artystka w podróży
Od 2014 roku Monika Wanat odwiedziła ponad 30 krajów na czterech kontynentach – od Namibii, przez Tanzanię, Oman, aż po Chile. Jej fotografie były wielokrotnie nagradzane w prestiżowych międzynarodowych konkursach i prezentowane na wystawach w Polsce i za granicą. Mimo globalnego wymiaru swojej pracy, artystka zawsze skupia się na mikrohistoriach – gestach, spojrzeniach, emocjach, które trudno dostrzec w pędzie codzienności. – „Cykl artystyczny ‘Psyche’ to projekt, który pokazuje, że inne gatunki nie tylko czują i myślą, ale też budują złożone relacje społeczne. To opowieść o świecie, w którym wartością jest współistnienie, nie dominacja” – podkreśla kuratorka wystawy, Izabela Rogala.
Wystawa, która zmienia spojrzenie
Wystawa „Psyche” w Defabryce to coś więcej niż prezentacja pięknych fotografii. To zaproszenie do rozmowy – o etyce, odpowiedzialności i miejscu człowieka w przyrodzie. Artystka stawia pytania: Czy potrafimy jeszcze słuchać innych istot? Czy jesteśmy gotowi zmienić sposób, w jaki patrzymy na świat?
Dzięki sile obrazu, głębi przekazu i wyjątkowej wrażliwości, projekt Moniki Wanat może stać się ważnym głosem w dyskusji o konieczności ochrony dzikiej przyrody i redefinicji naszej relacji z naturą.

                                                               Kliknij w obrazek by zapoznać się z pełnym tekstem kuratorskim
                                                               i autorskim opisami prezentowanych obok fotografii

Monika Wanat (ur. 1991, Warszawa) - artystka, fotografka i naukowczyni. Doktor nauk ścisłych i przyrodniczych. Od 2014 roku realizuje artystyczne projekty fotograficzne takie jak „Psyche” i „Diffuse”, które powstały w ponad trzydziestu krajach, w tym w Namibii, Tanzanii, Omanie i Chile. Jej prace zostały wyróżnione w wielu międzynarodowych konkursach (m.in. Fine Art Photography Awards, Muse Photography Awards, European Photography Awards, London Photography Awards i wielu innych), a także prezentowane na międzynarodowych wystawach w tym wystawie No Borders Awards dla finalistów konkursu 2nd Photography Exhibition Award for Emerging Artists 2023/24 i wystawie “Poetics of Darkness” kuratorowanej przez Profesor Tinę Campt oraz Keishę Scarville w ramach konkursu organizowanego przez Der Greif. Założycielka marki edukacyjnej „Pegazing. The Aesthetic Photography”  poświęconej sztuce fotografii.
Więcej na stronie internetowej artystki: www.monikawanat.com
Izabela Rogala – historyczka sztuki, kuratorka i animator kultury, od wielu lat związana z warszawską Defabryką, gdzie pełni funkcję Dyrektor ds. Rozwoju. Odpowiada za kreowanie programu artystycznego oraz współpracę z artystami, czyniąc z tego postindustrialnego miejsca przestrzeń otwartą na eksperyment, interdyscyplinarność i dialog twórczy
Jako kuratorka specjalizuje się w sztukach wizualnych – przede wszystkim w wystawach fotograficznych i multimedialnych. Prowadzi projekty indywidualne i zbiorowe, zwracając szczególną uwagę na ich kontekst merytoryczny, spójną estetykę i relację z widzem. Sama intensywnie publikuje teksty kuratorskie, komentuje kulturę, występuje w mediach. Od kilku lat przyczynia się też do promocji sztuki tworzonej przez kobiety. Organizuje i prowadzi konkurs Kobieca Strona Sztuki, którego efektem są wystawy prezentujące prace setek artystek. Izabela Rogala wyróżnia się połączeniem wrażliwości wizualnej z doświadczeniem produkcyjnym
– co umożliwia jej skuteczne wdrażanie projektów artystycznych zarówno w instytucjach, jak i przestrzeniach komercyjnych. Jej aktywność obejmuje też festiwalowe działania, jak „Noc Muzeów w Defabryce”.