Galeria Fotografii, Rynek 22, Świdnica 
Wernisaż w piątek 18 września o godz.19:00, ekspozycja do 30 października 2026 
Organizator 40. Dni Fotografii w Świdnicy: Andrzej Protasiuk, Świdnicki Ośrodek Kultury

„Łemkowyna”  to w miejscowym dialekcie nazwa regionu obejmującego tereny Beskidu Niskiego, a zamieszkałego przez ludność o odrębnej kulturze i języku. Istotną rolę w kształtowaniu świadomości i kultury Łemków odegrał Kościół wschodni – prawosławny i grekokatolicki. Mimo tragedii wojen i akcji masowych wysiedleń, Łemkowie zachowali świadomość grupową, co pozwala im kultywować swe tradycje oraz szeroko propagować bogaty dorobek kulturalny.
Chciałbym, aby prezentowana wystawa stała się przyczynkiem do zrozumienia historii Łemków. Pragnąłem w zdjęciach zawrzeć niepowtarzalny klimat tych terenów, z ich wielokulturową tradycją, a jednocześnie zwrócić uwagę odbiorcy na ciężką dolę ( i tak już bardzo doświadczonych przez historię) współcześnie mieszkających tu ludzi. Prace powstały w latach 2001-2012.

                                                             Aby pamięć przetrwała
                                                             do następnych pokoleń,
                                                             nie wystarczą kronikarskie
                                                             zapiski jednego człowieka
                                                             … to wysiłek zbiorowy,

                                                             wydarzenia rodzinne, krajowe,
                                                             z życia małych grup społecznych
                                                             czy dzielnicy.
                                                             - nie zapisane, nie przekazane
                                                             tracą swą historyczną wartość.

                                                             Celowo lub przez niedbalstwo
                                                             - całe narody - ginęły –
                                                             zapominając i nie szanując
                                                             swojej przeszłości.
                    
                                                            Zbigniew Podsiadło

„Aby pamięć przetrwała …”
Prezentowana wystawa „Łemkowyna” jest obszerną prezentacją fotografii poświęconej krainie Łemków, którą jest Beskid Niski. Przez lata temat Łemków nie funkcjonował w oficjalnej świadomości.
Ostatnie lata przynoszą długo wyczekiwaną odwilż, i chyba, jak to często bywa po zakończeniu „zmowy milczenia” - modę na Łemków i Łemkowszczyznę. Powstają opracowania naukowe, liczne prace magisterskie, rozprawy doktorskie, stowarzyszenia i festiwale. W kontekście jednak niebezpieczeństwa jakie niesie ze sobą próba uczynienia z dziedzictwa Łemków towaru popkultury, bezpretensjonalna i uczciwa fotografia Zbyszka Podsiadło jest perełką.
„Łemkowyna” to podróż w głąb historii i po obszarach współczesności. Wybijającym się elementem, obecnym na co trzeciej z prezentowanych fotografii jest krzyż. Krzyż ma znaczenie wielorakie, jest oczywiście symbolem śmierci, ale także odradzającego się życia i nadziei. Prawosławny krzyż Łemków - trzybelkowy, jak pisał Petro Murianka „rozpięty na siedem stron świata z krzykiem wiatru w drzazgach (…)”¹ jest kotwicą łemkowskiej tożsamości narodowej, świadectwem przynależności do ziemi, pamięcią zbiorową, rękojmią dziedzictwa. Dlatego, nierzadko ukwiecony, zadbany i otoczony prowizorycznym płotkiem, traktowany jest jak unikatowe, drogocenne dzieło chronione w depozycie muzealnym.
Oprócz wątków martyrologicznych Zbigniew Podsiadło udokumentował życie codzienne Łemków. Materiał to tym cenniejszy, że tradycyjne łemkowskie chyże przeżywają ostatni moment swojej bytności. Znamienną cechą Beskidu Niskiego uchwyconą obiektywem artysty są liczne cerkwie, których kopuły wpisały się w krajobraz okolicy na równych prawach z porozrzucanymi snopami siana, zmęczonymi twarzami prostych ludzi, pasącymi się leniwie krowami i licznymi kapliczkami.
Fotografia Zbigniewa Podsiadło oprócz prawdy dostarcza emocje. Artysta obiektywem aparatu, jak pędzlem maluje obrazy. Intuicyjnie wyczuwa odpowiedni moment, gdy słońce wstaje i jeszcze ledwo widoczne zza horyzontu rozświetla mikroskopijne krople rosy mieniące się na podobieństwo dyskretnie noszonej biżuterii. A wszystko to w scenerii cicho śpiących , nędznych domostw. Poezja konkretu.
Adriana Zimnowoda
¹ Petro Murianka, Suchy badyl, Sądecka Oficyna Wydawnicza, Nowy Sącz, 1983.

Zbigniew Podsiadło
Urodził się w 1955 roku na Ponidziu. Mieszka i pracuje w Sosnowcu. Członek Związku Polskich Artystów Fotografików. Od 2004 roku prezes Okręgu Górskiego ZPAF i członek Zarządu Głównego ZPAF.
Członek Rady Fundacji „Centrum Fotografii”, Rady Programowej Centrum Sztuki – Zamek Sielecki, oraz Rady Kultury miasta Sosnowca. Brał udział w ponad dwustu wystawach międzynarodowych i krajowych. Otrzymał medale i nagrody na wystawach w Zagrzebiu, Singapurze, Rio de Janeiro, Budapeszcie, Moskwie, Madrycie, Pekinie, San Francisco, Berlinie, Pradze i wielu innych.
Uczestnik i organizator plenerów i sympozjów artystycznych. Juror wielu międzynarodowych i krajowych konkursów i wystaw fotografii. Autor kilkunastu indywidualnych wystaw problemowych.
Reakcje -1977, Fotografie – 1979, Etiuda Śląska – 1984, Cykle Fotograficzne – 1985, Akt i Portret – 1986, Prowincja – 2003, Łemkowyna – 2005, Tożsamość Miejsca – 2010, Tajemnica Tryptyku – 2013, W Szarościach – 2014, Igrzysko Boże – 2015, Podsiadło – 2017, Fotografie – 2018, Wspomnienia – 2019.
Prace Zbigniewa Podsiadło znajdują się w zbiorach Muzeum Śląskiego w Katowicach, Muzeum Historycznego w Bielsku-Białej, Muzeum Pałac Schoena w Sosnowcu oraz w zbiorach prywatnych w USA, Niemczech, Szwajcarii, Anglii, Włoszech oraz w kraju.
W uznaniu wybitnych osiągnięć twórczych Zbigniew Podsiadło uhonorowany został przez Ministra Kultury Srebrnym Medalem Zasłużony Kulturze GLORIA ARTIS. Za swą twórczość został uhonorowany między innymi: Medalem 150-lecia Fotografii, Złotą Odznaką Polskiej Federacji Stowarzyszeń Fotograficznych, Odznaką Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, „Zasłużony Dla Kultury Polskiej”. Laureat Artystycznej Nagrody miasta Sosnowca w 2010 i 2019 roku. Medal Zasłużony dla Miasta Sosnowca - 2024